Muğam – peyğəmbərin «merac» məqamıdır
Görkəmli musiqişünas Ramiz Zöhrabov, özünün «Muğam» kitabında muğam tarixinə nəzər salmaqla, insanlarda onun haqqında geniş təsəvvür yaratmağa nail olmuşdur. Onun kitabında fikrimi cəlb edən əsas fakt isə Ramiz Zöhrabovun, ən qədim muğam olan Rast haqqında, XVII əsr musiqi nəzəriyyəçisi Dərviş Əlidən gətirdiyi sitatdır. Dərviş Əlinin yazdığına görə Rast – «Adəmin dövründən bizə gəlib çatmış və hər şeydən əlini üzmüş ən birinci insanın cənnət haqqında naləsini təşkil edir» (Ramiz Zöhrabov Muğam, B.1991, səh.103,104). Belə çıxır ki, Rast muğamı Adəmlə bir yaşdadır və insan yaranan kimi belə bir kamil musiqi yaratmışdır. Lakin sadə məntiqə görə, adi insanın yarandığı dövrdə belə bir kamil musiqi növü yaratmaq qüdrətində olması mümkün deyil. Deməli, burada daha gizli məqamlar mövcuddur ki, biz də onları açmağa çalışacağıq. Muğam sözü sufilərin məqam sözüdür ki, bu da Allahın dərkində həqiqətə aparan yolun, yəni kamillik silsiləsinin pillələridir. Məhəmməd peyğəmbə...