Sufi məntiqində Meyxana səviyyəsi
Meyxana - bədahətən söz demək istedadı, hazırcavablıq və ağıl tələb edən janrdır. Bu janrın kökünü və əsl mahiyyətini anlamaq üçün əvvəlcə onun qədimliyinə, geniş yayılma arealına fikir vermək lazımdır. Bədahətən şeir həm ərəb, həm də fars ədəbi mühitlərində ən yüksək sənətkar ölçülərindən biri olmuşdur. Deyilənə görə İranın şah saraylarında belə yarışmalar keçirilirmiş. Klassik ərəb ədəbiyyatında meyxanaya bənzər janr "münazirə" adlanır ki, bu zaman söz yarışının birinci nümayəndəsi, özünün, nəslinin qəhrəmanlıqlarını, əsil-nəcabəti və s. üstünlükləri ilə poetik dildə fəxr edir (müfaaxirə). Əks tərəfi isə aşağalayır ki, bu da hica adlanır. İki şair şeirlə bir-birinə üstünlüklərini qafiyə, məntiq və söz oyunu vasitəsilə sübut etməyə çalışırlar. Belə söz ustadlarından biri Əl-Mütənəbbi (915-965) sayılırdı ki, onun haqqında - "o rahatca yatar, qafiyələr onun kipriklərindən süzülərdi" deyirdilər. Bənzər janr Yunan və Roma mənbələrindən də məlumdur. Kipr yunanla...